# Үс түр их унаж байна уу, эсвэл шингэрч байна уу?

Уналтын хэлбэр, хугацаа болон дагалдах өөрчлөлтөө анзаарч, өөртөө онош тавилгүй үнэлүүлэх нь.

Сүүлд шинэчилсэн: 2026-11-02

Угаалгын дараа шүүрэн дээр бөөгнөрсөн үс хараад “би халзарч байна” гэж айх нь амархан. Гэвч их үс унах, аажмаар нягтрал багасах, үс хугарах нь заавал нэг шалтгаантай биш. Нэг өдрийн зураг бүхнийг хэлэхгүй учраас унасан үсийг тоолохоос илүү өөрчлөлтийн явц, хэлбэр болон бусад шинжийг анзаарах нь хэрэгтэй.

## Түр олноор унах гэж юу вэ?

Үс ургах мөчлөгтэй. Төрөх, өндөр халуурах, томоохон мэс засал эсвэл бие сэтгэлд их ачаалал өгөх үйл явдлын дараа зарим хүний олон үс амрах үе рүү шилжиж, хэдэн сарын хойно уналт нь мэдэгдэх боломжтой. Үүнийг телоген эффлювиум гэж нэрлэдэг. Өдөөгч хүчин зүйл арилсны дараа олон хүнд аажмаар намддаг ч хүн бүрийн хугацаа адил биш. [AAD-ийн тайлбар](https://www.aad.org/public/diseases/hair-loss/insider/shedding/).

Иймээс өнөөдөр анзаарсан уналтын шалтгаан зөвхөн өнөөдрийн стресс байх албагүй. Өмнөх саруудад юу өөрчлөгдсөнийг санах нь эмчтэй ярилцахад хэрэгтэй. Гэхдээ “тэр үед их ажилласан, тэгэхээр заавал стрессээс” гэж өөртөө онош тавих хэрэггүй. Давхацсан үйл явдал шалтгааныг баталдаггүй.

## Аажим шингэрэлтийн дүр зураг өөр байж болно

Хуваалт өргөсөх, духны үсний шугам ухрах, зулай илүү харагдах зэрэг аажим өөрчлөлт нь өөр төрлийн үс уналттай холбоотой байж болно. Түр олноор унах болон удамшлын шингэрэлт нэг хүнд зэрэг тохиолдож ч болдог. Хуйхыг үзэж, түүхийг сонссон мэргэжилтэн ялгааг нь тодруулна. Зөвхөн интернетийн зурагтай адил харагдсанаар эмчилгээ сонгох нь найдвартай биш.

Телоген эффлювиумын үед хуйх ерөнхийдөө эрүүл харагддаг. Улайлт, тууралт, өвдөлт, хорсох зэрэг шинж дагалдаж байвал түүнийгээ тусад нь хэлэх хэрэгтэй. Үнэлгээний үед хооллолт, хэрэглэж буй эм, өмнөх өвчний талаар асууж, шаардлагатай үед нэмэлт шинжилгээ хийж болно. [Cleveland Clinic-ийн мэдээлэл](https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24486-telogen-effluvium).

## Ажиглалтаа хэрхэн хэрэгтэй мэдээлэл болгох вэ?

Анх анзаарсан сар, уналт гэнэт эсвэл аажмаар эхэлсэн эсэх, ямар хэсэгт өөрчлөлт их байгааг тэмдэглэ. Өдөр бүр үсний ширхэг тоолох нь заавал шаардлагатай биш. Хэрэв эмч зураг эсвэл тэмдэглэл хүсвэл ямар давтамжтай, ямар байдлаар хийхийг нь асууж болно. Өөрийгөө байнга шалгаж түгшээхээс илүү үзлэгийн тодорхой асуулт бэлтгэхийг зорь.

Жишээлбэл, “Энэ түр уналттай нийцэж байна уу?”, “Өөр шалтгааныг шалгах хэрэгтэй юу?”, “Ямар өөрчлөлт гарвал дахин үзүүлэх вэ?” гэж асууж болно. Хариултыг тэмдэглэх эсвэл ойлгоогүй нэр томьёог энгийнээр тайлбарлуулах нь таны эрх. Нэг уулзалтаар бүх мэдээллийг тогтоох албагүй.

## Хүлээх үедээ өөрийгөө бүү шийтгэ

Үсээ зөөлөн арчилж, хэт татахгүй байх нь практик эхлэл. Эм шалтгаан болж магадгүй гэж бодсон ч өөрөө гэнэт зогсоож болохгүй. Хоол хүнсээ эрс хязгаарлах, өндөр тунтай нэмэлтээр “нөхөх” гэж оролдохын оронд хэрэгцээгээ эмчтэй ярилцаарай.

Үс уналт таны сэтгэл санаанд хүчтэй нөлөөлж байвал үүнийг жижиг асуудал гэж нуух хэрэггүй. Итгэдэг хүндээ хэлэх, үзлэгийн цаг авах, сурталчилгаа үзэх хугацаагаа багасгах зэрэг нь таны сонгож болох бодит алхмууд. Эхний зорилго нь хэд хоногт үс ургуулах амлалт олох бус, юу болж байгааг ойлгож, дараагийн алхмаа тайван сонгох юм.

*Энэ нийтлэл нь ерөнхий боловсролын мэдээлэл бөгөөд хувь хүнд зориулсан онош, эмчилгээний заавар биш.*

## Эх сурвалж

* [AAD — Do you have hair loss or hair shedding?](https://www.aad.org/public/diseases/hair-loss/insider/shedding/)
* [Cleveland Clinic — Telogen effluvium](https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24486-telogen-effluvium)