# Өөрчлөлт, тодорхойгүй байдлыг хэрхэн даван туулах вэ?

Ирээдүйг бүрэн мэдэхгүй үед өнөөдрийн хэрэгцээ, мэдээлэл, дэмжлэгээ ялгах нь.

Сүүлд шинэчилсэн: 2026-11-02

Шинэ ажил эхлэх, нүүх, ойр хүний бие өвдөхөд зөвхөн өөрчлөлт өөрөө бус, дараа нь юу болохыг мэдэхгүй байх нь хэцүү санагддаг. Төлөвлөгөө гаргасан ч бүх асуултад хариулт олдохгүй. Ийм үед дахин дахин мэдээлэл шалгах, хамгийн муу хувилбарыг тооцоолох хүсэл төрж болно.

Тодорхойгүй байдалтай эвлэрэх гэдэг нь гараа хумхиад хүлээхийг хэлэхгүй. Мэдэж байгаа зүйл, одоогоор мэдэхгүй зүйл, өнөөдөр хийж болох зүйлээ салгахыг хэлж болно. Ирээдүйг бүхэлд нь шийдэхийн оронд дараагийн өдрийг арай ойлгомжтой болгох зай бий.

## Гурван богино жагсаалт гарга

Жишээлбэл, ажил өөрчлөгдөж байгаа гэж төсөөлье. «Шинэ багт ирэх долоо хоногт орно» гэдэг нь мэдэж байгаа зүйл. «Ажлын нарийн хуваарь ямар байх вэ?» гэдэг нь тодруулах асуулт. «Холбогдох хүнээс эхний өдрийн мэдээлэл авна» гэдэг нь өнөөдрийн үйлдэл болно.

Мэдэхгүй байгаа бүхнийг муу мэдээ гэж бөглөхгүй байхыг хичээ. Тодруулах боломжтой асуултаа нэг дор цуглуулаад тохирох хүнээс асуу. Хариу ирэх хүртэл дахин дахин ижил таамаг гаргаж байгаагаа анзаарвал өөрийн жагсаалт руу буцаж болно.

NHS тодорхойгүй үед богино хугацааны хэрэгцээндээ төвлөрөх, хэвшсэн зарим дадлаа хадгалах, итгэдэг хүнтэйгээ ярилцахыг зөвлөдөг. [NHS-ийн өөрчлөлтийг даван туулах мэдээлэл](https://www.nhs.uk/every-mind-matters/mental-wellbeing-tips/how-to-deal-with-change/).

## Өдөртөө танил хэдэн зүйл үлдээ

Бүх хуваарь өөрчлөгдсөн ч өглөөний хоол, оройн богино алхалт, найзтайгаа холбогдох цаг зэрэг нэг жижиг тогтвортой зүйл сонгож болно. Энэ нь шинэ төгс дэглэм бий болгох шаардлага биш. Ачаалал ихтэй өдөр хамгийн энгийн хувилбар нь хангалттай.

Жишээлбэл, нүүж байгаа хүн бүх хайрцгаа нэг орой задлахын оронд унтах орчин, маргааш өмсөх хувцсаа бэлдэж болно. Ажил солигдсон хүн бүтэн сарынхаа амьдралыг урьдчилан зохион байгуулахын оронд эхний өдрийн зам, хоол, холбоо барих мэдээллээ тодруулж болно. Ямар нэг зүйлийг дуусгахын тулд бүх зүйл тогтворжихыг хүлээх хэрэггүй.

Бусадтай ярилцахдаа ямар дэмжлэг хүсэж байгаагаа хэл. «Надад шийдэл хэлэхээс өмнө хэсэг сонсооч» эсвэл «энэ хоёр хувилбарыг хамт харж өгөөч» гэж болно. Ойр хүн тань ирээдүйг мэдэхгүй ч одоогийн ачааллыг хуваалцаж чадна.

## Өөртөө хугацаа өг, гэхдээ ганцаараа бүү үлд

Өөрчлөлтөд дасах хурдыг бусадтай харьцуулах шаардлагагүй. Өнөөдөр тайван, маргааш санаа зовсон байж болно. Өөрийн хийсэн жижиг ажлыг тэмдэглэх нь ахиц дэвшлийг зөвхөн сэтгэл санаагаар хэмжихгүй байхад тустай.

Түгшүүр удаан үргэлжилж, унтах, ажиллахад саад болж байвал мэргэжлийн дэмжлэг аваарай. Өөртөө туслах аргууд нь шаардлагатай эмчилгээг орлохгүй. Ойр дотнын хүмүүсээс бодит тусламж хүсэх нь сэтгэлзүйн дэмжлэгийн нэг хэсэг байж болно. [NIMH-ийн өөртөө анхаарах зөвлөмж](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/caring-for-your-mental-health).

*Энэ нийтлэл ерөнхий мэдлэг өгөх зорилготой. Хувь хүний оношилгоо, эмчилгээний зөвлөгөөг орлохгүй.*

## Эх сурвалж

* [NHS — How to deal with change and uncertainty](https://www.nhs.uk/every-mind-matters/mental-wellbeing-tips/how-to-deal-with-change/)
* [NIMH — Caring for Your Mental Health](https://www.nimh.nih.gov/health/topics/caring-for-your-mental-health)