# Малгай өмсөхөөр халзардаг гэдэг үнэн үү?

Малгай, үсний таталт, хуйхны зовуурийг ялгаж ойлгож, арчилгаагаа аюулгүй тохируулъя.

Сүүлд шинэчилсэн: 2026-11-02

Малгайгаа тайлахад дотор нь хэдэн ширхэг үс үлдсэн байвал “малгайнаас болж уначихлаа” гэж бодож болох юм. Гэвч үс хаана харагдсан нь юунаас унасныг шууд тогтоохгүй. Ердийн, тухтай малгай өмсөхийг удамшлын халзралын батлагдсан шалтгаан гэж үзэх үндэсгүй. Харин үсийг байнга чанга татах, дарах, хуйх цочрох асуудлыг тусад нь анзаарах хэрэгтэй.

## Судалгааг хэтрүүлж тайлбарлахгүй байх

Малгай ба үс уналтын холбоог нарийвчлан судалсан мэдээлэл хязгаарлагдмал. Одоо байгаа мэдээллээр “малгай өмсдөг хүн заавал халзарна” гэж хэлэх боломжгүй. Үүнтэй адил “малгай үс ургуулдаг” гэсэн дүгнэлт ч хийхгүй. Хоёр үзэгдэл зэрэг ажиглагдсан байлаа гээд нэг нь нөгөөгөө үүсгэсэн гэдгийг батлахгүй.

Үс шингэрсэн хүн түүнийгээ далдлахын тулд малгай илүү их өмсөж ч болно. Тиймээс гаднаас нь ажигласан дарааллыг шалтгаан гэж андуурах амархан. Өөрт өөрчлөлт ажиглагдсан бол малгайгаа буруутгаад бүх асуудал шийдэгдэнэ гэж найдахгүй, уналтын хугацаа болон хэлбэрийг анзаараарай.

## Анхаарах зүйл нь давтагдсан таталт

Үсийг удаан хугацаанд эсвэл давтан хүчтэй татахад таталтаас үүдэлтэй үс уналт үүсэж болно. Малгайн доор үсээ чанга боох, нэг хэсэгт хавчаар байнга бэхлэх зэрэг нь таталт өгөх боломжтой. Энд малгай гэдэг нэрээс илүү үс, хуйханд ямар хүч үйлчилж байгаа нь чухал.

Таталттай холбоотой асуудлын үед богино хугарсан үс, шингэрэлт, улайх, загатнах зэрэг шинж ажиглагдаж болно. Удаан үргэлжилсэн хүчтэй таталт үсний уутанцрыг гэмтээх эрсдэлтэй. Гэхдээ эдгээр шинжийг хараад өөрөө шууд оношлохгүй. Ялангуяа зовуурь үргэлжилбэл арьсны эмчээр үнэлүүлэх нь зөв.

## Өдөр тутмын сонголтоо шалгах

Малгайгаа өмсөхөд үс татагдаж, толгой өвдөж, нэг хэсэг дарагдаж байна уу? Тайлах бүрд хуйх тавгүйрхдэг үү? Ийм бол загвар, хэмжээ, үсээ доор нь байрлуулах аргаа эргэн хараарай. Хэт чанга боолтыг суллах, нэг цэгт тогтмол таталт өгөхгүй байх талаар бодож болно. Тав тухгүй байдлыг гоёлын зайлшгүй үнэ гэж тэвчих шаардлагагүй.

Малгай болон толгойн хэрэгслийн арчилгаанд үйлдвэрлэгчийн зааврыг дагаарай. Ажлын хамгаалалтын дуулга зэрэг хэрэгслийг үсэндээ санаа зовсноос болж орхиж болохгүй. Хэмжээ, тохируулга нь асуудалтай санагдвал ажлын аюулгүй байдлыг хариуцдаг хүнтэй ярилц. Үсний арчилгааг аюулгүй ажиллагааны шаардлагатай зохицуулах нь зөв арга юм.

## Хэзээ малгайнаас өөр шалтгаан хайх вэ?

Үс тасралтгүй шингэрэх, халцарсан хэсэг нэмэгдэх, хуйх өвдөх эсвэл үрэвссэн мэт харагдах үед эмчид хандаарай. Үзлэгт малгай болон үс засалтын дадлаа хэлэхийн зэрэгцээ өөрчлөлт хэзээ эхэлснийг тайлбарлана. Зөвхөн малгайгүй явсан хэдэн өдрийн үр дүнгээр онош гаргахгүй.

Малгай өмсөх нь хүний ажил, соёл, шашин, хувийн хэв маягтай холбоотой байж болно. Эдгээр сонголтыг буруутгахын оронд тухайн хүнд тохирох, таталт багатай арга хайх нь илүү хэрэгтэй. Гол анхаарах зүйл бол малгайнаас айх бус, хуйхны тав тух болон удаан үргэлжилсэн өөрчлөлтийг үл тоохгүй байх юм.

*Энэ нийтлэл нь ерөнхий боловсролын мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй.*

## Эх сурвалж

* [Cleveland Clinic — Малгай ба үс уналт](https://health.clevelandclinic.org/can-wearing-a-hat-make-you-go-bald)
* [DermNet — Таталтаас үүдэлтэй үс уналт](https://dermnetnz.org/topics/traction-alopecia)